การกำจัดแมลงในนาข้าวด้วยพืชสมุนไพร การกำจัดแมลงด้วยสารเคมีจะเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมและอันตรายต่อสุขภาพของ ชาวนาและผู้บริโภคข้าว การควบคุมแมลงนั้นนอกจากควบคุมด้วยสารเคมีแล้วยังมีวิธีทางกลหรือกายภาพ เช่นการดักจับ วิธีทางชีวะวิถีด้วยตัวหำตัวเบียนและวิธีทางพืชสมุนไพรที่หาง่ายและได้ผลอีกด้วย เช่น บอระเพ็ด ละหุ่ง ดีปลี น้อยหน่า สะเดา สาบเสือ

บอระเพ็ด

บอระเพ็ดเป็นไม้เถาเลื้อย มีปุ่มปม เปลือกสีเทาอมเขียว ใบคล้ายใบโพธิ์ ดอกออกเป็นช่อสีเหลืองอมเขียวใช้เถาปักชำในดินทุกชนิด บอระเพ็ดมีรสขมเมื่อดูดซึมเข้าไปในพืชแมลงจะไม่ชอบเอาไว้ไล่แมลงเพลี้ย กระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยจักจั่นสีเขียว หนอนกอแถบลาย ป้องกันโรคยอดเหี่ยว โรคข้าวตายพราย โรคข้าวลีบ

วิธีการใช้งาน
- นำเถามาสับเป็นชิ้นทุบให้แหลก 5 กก. แช่น้ำ 12 ลิตร นาน 1-2 ชั่วโมง แล้วกรองเอาน้ำไปฉีดในแปลงเพาะกล้า - นำเถา 1 กก. สับหว่านปนในแปลงเพาะกล้าขนาด 4 ตร.ม. - ใช้เถาตัดเป็นท่อน 6-10 นิ้ว 10 กก. หว่านในนาข้าว 1 ไร่ หลังปักดำหรือหว่านข้าวแล้ว 7 วัน ทำอีกครั้งตอนข้าวอายุ 2 เดือน ใช้ควบคุมหนอนกอ หนอนกระทู้ และเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล

ละหุ่ง

ละหุ่งเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปีมีทั้ง ละหุ่งขาวละหุ่งแดง ละหุ่งขาว ต้นก้านใบสีเขียว ละหุ่งแดง ต้นก้านใบสีแดงใบเดี่ยว ใบเป็นจักแหลมเหมือนฝ่ามือเป็นแผ่นกว้างออกดอกเป็นช่อบริเวณส่วนยอดหรือ บริเวณง่ามใบ ดอกเป็นสีแดง ผลละหุ่งมี 3 พูและมีหนาม ภายในผลมีเมล็ดอยู่ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด

ละหุ่งมีสารริซินมีน้ำมันในเมล็ด สารโปรตีนเป็นพิษอยู่ในกากเมล็ดเอาไปทำปุ๋ยได้เพราะมี N,P,K ไม่เหมาะเลี้ยงสัตว์ ปลูกละหุ่งเป็นแนวรอบสวนไร่นา สามารถไล่แมลงกะซอน หนู ปลวก ไส้เดือนฝอยในนาข้าว

ดีปลี

ดีปลีเป็นไม้เถาเลื้อย เถาเป็นข้อสั้นๆ มีรากติดทุกข้อไว้เกาะยึดกำแพง ต้นไม้ ใบมนรี ปลายแหลม โดนใบมน ขอบใบเรียบ ไม่มีหยัก สีเขียว ดอกคล้ายชะพลูแต่ยาวกว่า ดอกกลมยาวเมื่ออ่อนสีเขียว เมื่อแก่เป็นสีส้ม รสเผ็ดร้อน ขยายพันธุ์โดยวิธีปักชำเมื่อแก่เป็นสีส้ม รสเผ็ดร้อน ขยายพันธุ์โดยวิธีปักชำ ใช้ป้องกันกำจัดแมลงศัตรูข้าวในโรงเก็บ

วิธีการใช้งาน
- นำผลดีปลีไปอบ 500 ซ. สกัดด้วยแอลกอฮอร์ 1500 ซซ.ต่อดีปลีแห้ง 450 กรัม ปั่นให้ละเอียดทิ้งไว้ 1 คืน กรองแล้วเอาไปฉีดพ่น - นำดีปลีสด 120 กรัม ต่อแอลกอฮอร์ 400 ซม. แล้วทำเหมือนดีปลีอบ

น้อยหน่า

น้อยหน่าเป็นไม้ยืนต้น ใบรูปรีปลาย โคนใบแหลม ออกดอกเดี่ยว ตามง่ามใบ ดอกผลเป็นลูกกลม ผิวสีเขียวขรุขระ ขยายพันธุ์โดยวิธีเพาะเมล็ด ใช้ฆ่าแมลงขับไล่แมลง ขัดขวางการกินอาหารของแมลงได้หลายชนิด เช่น เพลี้ยอ่อน หนอนใยผัก เพลี้ย กระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยจักจั่นสีเขียว เพลี้ยหอย ด้วงเต่าทอง ตั๊กแตน หนอนชนิดต่างๆ

วิธีการใช้งาน
- ใช้เมล็ดน้อยหน่า 1 กก. ตำละเอียด แช่น้ำ 10 ลิตร นาน 12-24 ชั่วโมง กรองน้ำมาใช้ผสมน้ำสบู่ 1 ช้อนโต๊ะเป็นสารจับใบใช้ฉีดพ่นทุกๆ 6-10 วัน ช่วงเวลาเย็น - ใช้ใบสด 2 กก. ตำละเอียดแช่น้ำ 10 ลิตร นาน 24 ชั่วโมง กรองน้ำมาใช้ผสมน้ำสบู่ 1 ช้อนโต๊ะฉีดพ้นทุกๆ 6-10 วัน ช่วงเวลาเย็น - ใช้น้อยโหน่งแทนน้อยหน่าได้เช่นกัน

สะเดา

สะเดาเป็นไม้ขนาดกลางยอดเป็นพุ่มกลมเปลือก ลำต้นสีน้ำตาลแตกละแหง ใบย่อยรูปหอกของใบหยัก ดอกเป็นช่อขาว ผลกลมสีอวบน้ำ ผลแก่ สีเหลือง ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดทุกส่วนของสะเดามีรสขมเมล็ดและใบมีฤทธิ์ในการฆ่าแมลงขับไล่แมลงป้องกันและกำจัดแมลง เช่นด้วงหมัก เพลี้ยอ่อน เพลี้ยอ่อนฝ้าย เพลี้ยจักจั่นสีเขียว หนอนกอ หนอนกอสีครีม หนอนใยกะหล่ำ หนอนใย ผักด้วงเต่าฟักทอง หนอนชอนใบส้ม ตั๊กแตน ไส้เดือนฝอย ผีเสื้อมวนหวาน หนอนม้วนใบข้าว แมลงในโรงเก็บ แมลงหวี่ขาวฝ้าย ผีเสื้อหนอนแก้วส้ม เพลี้ยกระโดดหลังขาว เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล หนอนเจาะสมอฝ้าย อเมริกัน หนอนกระทู้ควายพระอินทร์ หนอนกระทู้กัดต้น หนอนบุ้ง ปอแก้ว หนอนเจาะบัวลำต้นลายจุดในข้าวโพดและข้าวฟ่าง

วิธีการใช้งาน
- โรยเมล็ดสะเดาบดให้ทั่วกระทงนา - นำเมล็ดสะเดากระเทาะเปลือก 1 กก บดละเอียดห่อผ้าแช่น้ำ 1 ปีบ 1 คืน นำไปฉีดพ่นผสมสบู่ 1 ช้อนโต๊ะทุกๆ 7 วัน ตอนเย็น - นำใบสะเดา ข่า ตระไคร้หอม อย่างละ 1 กก. สับละเอียด ตำบดรวมกันแช่น้ำ 1 ปีบ 1 คืน นำหัวเชื้อผสมน้ำ 1 เท่าตัว ฉีดไล่หนอนและแมลง ในนาข้าวฉีดทุกๆ 7 วัน ตอนเย็น

สาบเสือ

สาบเสือเป็นไม้ล้มลุก ทรงพุ่ม อายุปีเดียวตาย ใบรูปหอก ออกตรงข้ามเป็นคู่ๆ ขอบใบฟันเลื่อยมีขนคลุมทั่วใบ ออกดอกช่วงฤดูหนาว สีขาวอมม่วง ใช้สาบเสือฆ่าแมลงและไล่หนอนได้ เช่นเพลี้ยกระโดด เพลี้ยจักจั่น เพลี้ยหอย เพลี้ยไฟ หนอนกระทู้กัดต้น หนอนกระทู้ควายพระอินทร์ หนอนใยผัก

วิธีการใช้งาน
นำต้นใบมาตากแห้งมาบดตำโขลกให้ละเอียด 400 กรัม ผสมน้ำ 8 ลิตร กรณีใช้ใบสดใช้ 1 กก. ต่อน้ำ 5 ลิตร คนให้เข้ากัน ทิ้งไว้ 24 ชั่วโมง นำมากรองด้วยผ้าขาวบาง การใช้งานผสมสารจับใบพวกผงซักฟอกหรือแชมพูหรือน้ำสบู่ซัลไลต์ 1 ช้อนโต๊ะต่อน้ำ 8 ลิตร กรณีใช้ใบสดใช้ 0.5 ช้อนโต๊ะต่อน้ำ 5 ลิตร ใช้ฉีดพ่นทุก 7 วัน ช่วงเวลาเย็น

การใช้พืชสมุนไพรพื้นบ้านง่ายๆ ปลูกง่ายตามข้างบ้าน เช่น บอระเพ็ด สะเดาที่ใช้รสขมเป็นตัวขับไล่แมลง ตัวอื่นก็มีละหุ่ง ดีปลี น้อยหน่า สาบเสื้อของหาง่ายมาสกัดดั่นเอามาน้ำมาใช้ฉีดพ่นไล่แมลงก็จะเป็นการประหยัด และปลอดภัย

พืชหลายชนิดมีกลไกการป้องกันแมลงไม่ให้มารบกวน หากเราเอามาใช้งานก็จะเป็นประโยชน์ไม่น้อย
พืชผักหญ้าเถาวัชพืชหลายชนิด หากเราเรียนรู้แล้วเอาคุณสมบัติมาใช้งานไล่แมลงก็เป็นสิ่งที่เราต้องศึกษาต่อไป