จากสถิติการส่งออกกระเจี๊ยบเขียวที่ศูนย์บริการทางวิชาการแบบเบ็ดเสร็จได้รวบรวมไว้ พบว่า ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่นำเข้ากระเจี๊ยบเขียวสูงถึง 8,974 ตันต่อปี มีมูลค่า 302 ล้านบาท นับว่าเป็นพืชที่มีความสำคัญชนิดหนึ่ง กระทรวงสาธารณสุขแรงงานและสวัสดิการของประเทศญี่ปุ่นได้ตรวจพบสารตกค้างในพืชผักที่ส่งไปจากประเทศไทยเป็นจำนวนมากในระหว่างปี 2540-2544 ต่อมาในปี 2544 ได้มีคำสั่งกักกันเพื่อตรวจสินค้าพืชผักจากประเทศไทยรวม 16 ชนิด คือ ผักคื่นฉ่าย ผักคะน้า ผักชีฝรั่ง ผักชีลาว ใบโหระพา ผักชี ใบกะเพรา ผักคะแยง ยี่หร่า ใบแมงลัก ใบสะระแหน่ ผักแพรว ใบบัวบก ถั่วลันเตาดิบ กะหล่ำใบ และชะอม/ส้มป่อย
กรมวิชาการเกษตรร่วมกับสำนักงานที่ปรึกษาฝ่ายต่างประเทศประจำกรุงโตเกียว และภาคเอกชนผู้นำเข้าและส่งออกพืชผักจึงจัดทำโครงการนำร่องพัฒนาการผลิตพืชผักปลอดภัย (Safe Vegetable Development Pilot Project) เพื่อผลิตและส่งออกพืชผักภายใต้การควบคุมที่เข้มงวดแล้วยื่นต่อกระทรวงสาธารณสุขฯ ของญี่ปุ่นในเดือนธันวาคม 2544 ญี่ปุ่นเห็นชอบกับโครงการนี้เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2545 แต่การดำเนินงานไม่ก้าวหน้าจนญี่ปุ่นได้มีคำสั่งกักกันเพื่อตรวจสอบพืชผักจากประเทศไทยเพิ่มอีก 4 ชนิดในปี 2545 คือ ใบมะกรูด ผักกระเฉด ตะไคร้ และผักเป็ด จนกระทั่งในวันที่ 20 มกราคม 2546 ญี่ปุ่นมีคำสั่งกักกันกระเจี๊ยบเขียวซึ่งมีปริมาณและมูลค่าส่งออกจากไทยสูงสุดในพืชทั้ง 21 ชนิดที่ญี่ปุ่นมีคำสั่งกักกันๆ ในระหว่างปี 2540-2546

       การแก้ไขปัญหาอย่างจริงจังจึงเริ่มขึ้นโดยในวันที่ 29 มกราคม 2546 ฯพณฯ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรฯ (นายเนวิน ชิดชอบ) มีบัญชาให้ผู้ที่เกี่ยวข้องในการส่งสินค้าพืชผักไปญี่ปุ่นทั้งภาครัฐและเอกชน ร่วมประชุมปรึกษาหาแนวทางแก้ไขปัญหามีการดำเนินการในโครงการนำร่องฯ อย่างจริงจัง กระทั่งในวันที่ 6 พฤษภาคม 2546 ญี่ปุ่นแจ้งว่าจะพิจารณายกเลิกการกักกันในพืชบางชนิดที่มีการดำเนินงานก้าวหน้าโดยเร็ว นอกจากนั้นในวันที่ 14 พฤษภาคม 2546 กรมวิชาการเกษตรได้ประกาศให้สินค้าพืชผักทั้ง 21 ชนิดดังกล่าวจะต้องมีใบรับรองสารตกค้างจากกรมวิชาการเกษตรก่อนการส่งออกไปประเทศญี่ปุ่น และมีการประสานงานกันในด้านให้ข้อมูลรายละเอียดของการตรวจสอบสารตกค้างชนิด และวิธีการตรวจวิเคราะห์รวมทั้งกำหนดรูปแบบใบรับรองสารตกค้างเฉพาะที่ส่ง พร้อมสินค้าไปญี่ปุ่น

จากการดำเนินการดังกล่าวทางกระทรวงสาธารณสุขฯ ของประเทศญี่ปุ่นได้ประกาศยกเลิกมาตรการกักกันเพื่อตรวจสินค้าสำหรับกระเจี๊ยบเขียวตั้งแต่วันที่ 16 ตุลาคม 2546 เป็นต้นไปโดยฝ่ายญี่ปุ่นขอให้ไทยกำกับดูและและควบคุมอย่างเข้มงวดดังนี้

เงื่อนไขในการส่งออกกระเจี๊ยบเขียวไปญี่ปุ่น
(1) ผู้ส่งออกหรือผู้ผลิตต้องเป็นสมาชิกที่ได้รับการรับรองแหล่งผลิต กระเจี๊ยบเขียว (GAP) หรือรับรองระบบการผลิตกระเจี๊ยบเขียว (Food Safety) จากกรมวิชาการเกษตรแล้ว
(2) กรมวิชาการเกษตรจะออกเลขที่สมาชิกพร้อมกับส่งเลขที่สมาชิกและรายละเอียดของผู้ผลิตหรือผู้ส่งออกไปยังกระทรวงสาธารณสุขญี่ปุ่น
(3) การส่งออกจะต้องแนบใบรับรองตรวจวิเคราะห์สารตกค้างของกรมวิชาการเกษตรในรูป แบบใบรับรองที่มีการตกลงระหว่างญีปุ่นกับไทยแล้วไปพร้อมกับสินค้า และใช้ตราสัญลักษณ์ (LOGO) ของโครงการนำร่องฯ ที่หีบห่อบรรจุภัณฑ์ในกรณีสัญลักษณ์นี้ กรมวิชาการเกษตรอยู่ในระหว่างการดำเนินการแจ้งเปลี่ยนเป็นสัญลักษณ์ Q ของโครงการ Food Safety
(4) กรณีที่ผู้ผลิต/ผู้ส่งออกเป็นสมาชิกประเภทรับรองแหล่งผลิต (GAP) ของกรมวิชาการเกษตรหลักเกณฑ์การออกใบรับรองสารตกค้างให้ สุ่มตรวจสินค้าทุกล๊อตเพื่อวิเคราะห์สารตกค้าง
(5) กรณีที่ผู้ผลิต/ผู้ส่งออก เป็นสมาชิกประเภทรับรองระบบการผลิต (Food Safety) ของกรมวิชาการเกษตรหลักเกณฑ์การออกใบรับรองสารตกค้างให้สุ่มตรวจสินค้าบางล๊อตเพื่อวิเคราะห์สารตกค้าง

ที่มา  ศูนย์บริการทางวิชาการแบบเบ็ดเสร็จ กรมวิชาการเกษตร    กระทรวงเกษตรและสหกรณ์